GÖRÜNMEZ TEHLİKE! SU, TOPRAK VE GIDANIN TÜKENİŞİ

Dünya, sandığımızdan çok daha derin ve sessiz bir krizin içine sürükleniyor. Bu kriz; ne sadece ekonomik ne de siyasi bir meseledir. Doğrudan insanlığın varlığını ilgilendiren bir yaşam krizidir. Temiz suya erişimin zorlaşması ve verimli tarım arazilerinin her geçen gün daralması, geleceğin değil bugünün en büyük tehditleri arasında yer almaktadır. İlk büyük tehlike, su kıtlığının giderek kalıcı bir hale gelmesidir. Bugün bile dünya nüfusunun önemli bir bölümü güvenli içme suyuna düzenli olarak erişememektedir. İklim değişikliği ile birlikte yağış rejimleri bozulmuş; bazı bölgelerde kuraklık derinleşirken, bazı bölgelerde aşırı yağışlar suyu kullanılamaz hale getirmiştir. Yer altı su kaynakları ise kontrolsüz ve bilinçsiz kullanım nedeniyle hızla tükenmektedir. Özellikle tarımda kullanılan suyun büyük bir kısmı hâlâ verimsiz yöntemlerle israf edilmektedir. Yıllarca tarlalarda ve bahçelerde ihtiyaçtan fazla sulama yapıldığı hepimizin bildiği bir gerçektir. Bu gidişat devam ederse, su yalnızca bir ihtiyaç olmaktan çıkacak; uğruna mücadele edilen stratejik bir güç ve çatışma nedeni haline gelecektir. İkinci büyük risk, tarım arazilerinin azalması ve verimsizleşmesidir. Sanayileşme, plansız kentleşme, çevre kirliliği ve yanlış arazi kullanımı nedeniyle her yıl milyonlarca hektar verimli tarım toprağı kaybedilmektedir. Daha da tehlikelisi, elde kalan toprakların da giderek kalitesinin düşmesidir. Erozyon, yanlış sulama yöntemleri, aşırı kimyasal gübre kullanımı ve iklim değişikliğinin etkileri toprağın verimini ciddi şekilde azaltmaktadır. Uzun yıllar kullanılan suni gübreler bile toprağın doğal dengesini bozmuştur. Oysa toprak, kendini yenileyebilen ama sonsuz olmayan bir kaynaktır. Bir kez kaybedildiğinde geri kazanılması onlarca yıl, hatta bazen yüzyıllar sürebilir. Bir diğer önemli risk ise su ve tarım kaynaklı jeopolitik gerilimlerdir. Nehirler, yer altı su havzaları ve verimli ovalar artık sadece coğrafi unsurlar değil, aynı zamanda stratejik güç alanlarıdır. Sınır aşan sular üzerindeki anlaşmazlıkların artması, gelecekte “su savaşları” kavramını daha sık konuşulur hale getirecektir. İklim değişikliğinin etkileri bu süreci daha da hızlandırmaktadır. Artan sıcaklıklar buharlaşmayı artırarak su kaynaklarını azaltmakta, kuraklık sürelerini uzatmakta ve ani hava olayları tarımı öngörülemez hale getirmektedir. Çiftçi artık ne zaman ekeceğini ve ne kadar ürün alacağını kestiremez durumdadır. Bu belirsizlik, üretimden çekilmeleri de beraberinde getirmektedir. Plansız üretim ise tarımsal sürdürülebilirliği her geçen yıl daha da zayıflatmaktadır. Tüm bu gelişmelerin doğal sonucu olarak gıdaya erişim her geçen yıl daha da zorlaşacaktır. sınırlı kalan üretim, gıda fiyatlarını sürekli yükselen bir trende sokacaktır. Bu süreçten en çok etkilenecek olanlar ise yoksul toplumlar olacaktır. Zengin ülkeler kaynaklara daha kolay erişirken, yoksul ülkeler ciddi bir gıda krizi ile karşı karşıya kalacaktır. Bu durum, göç hareketlerini artıracak, sosyal huzursuzlukları tetikleyecek ve küresel dengeleri sarsacaktır. Öte yandan buzullar erimektedir. Bu alanların zaman içinde yeni tarım alanlarına dönüşme ihtimali bulunsa da, mevcut verimli tarım arazilerinin susuzluk, çölleşme ve aşırı sıcaklık nedeniyle kaybedilme riski çok daha büyüktür. Bu nedenle yapılması gereken en önemli şey; planlı üretim sistemine geçmek, köylüyü ve üreticiyi bilinçlendirmek ve tarımsal geleceği bugünden öngörerek gerekli tedbirleri almaktır. Sonuç olarak temiz su ve verimli toprak meselesi, artık geleceğin değil bugünün krizidir. Su, toprak ve gıda; enerji kadar, hatta çoğu zaman enerjiden daha stratejik hale gelmiştir. Çünkü unutulmaması gereken gerçek açıktır: Su yoksa hayat yoktur. Toprak yoksa gıda yoktur. Gıda yoksa düzen olmaz, açlık başlar. Serhan AKINAL