“Şekeri tamamen hayatımdan çıkardım", “Uzmanlar meyvedeki şekerin bile zararlı olduğunu söylüyor”.
Son yıllarda bu cümleleri çok sık duyar olduk. Peki gerçekten şekersiz yaşamak mümkün mü? Daha da önemlisi, sağlıklı olmak için buna gerçekten gerek var mı?
Önce doğru soruyu sormakla başlayalım: Hangi şekerden bahsediyoruz?
Çünkü "şeker" derken tek bir besini kastetmiyoruz.
Çay şekeri diye bildiğimiz o kristal beyaz yapıdaki şekerin yanı sıra meyvelerde bulunan fruktoz ve sütte bulunan laktoz da şekerdir. Yani meyve yediğimizde de şeker tüketiyoruz. Ancak meyve yalnızca şeker içermez; lif, vitamin, mineral ve antioksidanlar da sağlar.
Bilimsel çalışmaların asıl dikkat çektiği nokta “ilave şeker” tüketimidir. Gazlı içecekler, şekerlemeler, tatlılar, aromalı içecekler ve birçok paketli ürüne üretim sırasında eklenen şekerler, sağlık açısından sınırlandırılması gereken gruptur.
Şekeri tamamen kesmek gerekir mi?
Kısa cevap: Hayır.
Uzun cevap: Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), sağlıklı bireylerde ilave şeker tüketiminin günlük enerjinin %10'unun altında tutulmasını, mümkünse %5'in altına indirilmesini öneriyor. Bu da ortalama bir yetişkin için yaklaşık 25-50 gram ilave şekere karşılık geliyor.
Yani bilim bize "Şekeri tamamen bırakın." demiyor; ilave şekeri azaltın diyor.
Özetle, yine hayır.
"Meyve de şeker, o zaman onu da yememeliyiz”
Kim demiş?
Meyvenin içerdiği doğal şeker, lifli yapısı sayesinde daha yavaş emilir. Ayrıca meyveler; C vitamini, potasyum, folat ve yüzlerce biyoaktif bileşik içerir. Bugüne kadar yapılan geniş kapsamlı araştırmalar, düzenli meyve tüketiminin diyabet ve kalp-damar hastalığı riskini artırmadığını, aksine birçok kronik hastalığa karşı koruyucu olabileceğini gösteriyor.
Peki neden sürekli tatlı istiyoruz?
Bunun nedeni yalnızca "şeker bağımlılığı" değildir.
Yetersiz uyku, düzensiz öğünler, düşük protein ve lif alımı, stres ve yoğun şekilde ultra işlenmiş gıda tüketimi de tatlı isteğini artırabilir. Özellikle şeker, yağ ve tuzu bir arada içeren yiyecekler beynin ödül sistemini uyararak daha fazlasını istememize neden olabilir.
Bu yüzden çözüm sadece şekeri yasaklamak değil; beslenme düzeninin tamamını iyileştirmektir.
Özetle…
Şekeri hayatımızdan tamamen çıkarmaya çalışmak yerine, hangi şekeri azalttığımıza odaklanmalıyız. Meyvedeki şekeri dert edeceğimize çaya eklediğimiz şekeri, şekerli içecekleri ve paketli gıdaları azaltmalıyız.
Sağlığımızı her gün bir yenisi oraya atılan iddialarla değil; yeterli ve dengeli beslenmeyle koruyabiliriz…
Uzm. Dyt. Çiğdem İLÇİ AKKOR
