Tükenmişlik Bazen Çok Başarılı Görünür

Eskiden tükenmişliği anlamak daha kolaydı.

İnsan yorulur, durur, içine kapanır, hayatla bağını azaltırdı. Çevresi onun iyi olmadığını fark ederdi.

Bugünün tükenmişliği ise çok daha sessiz yaşanıyor.

Çünkü modern insan artık çökerken bile çalışmaya devam ediyor.

Modern performans kültürü, bireyin değerini giderek üretkenliği üzerinden tanımlıyor. Bu nedenle birçok insan için dinlenmek bir ihtiyaçtan çok, ertelenmesi gereken bir “zayıflık” gibi algılanabiliyor. Özellikle yüksek işlevli bireylerde tükenmişlik; işi bırakamama, sürekli meşgul olma ve duyguları performansın arkasına gizleme biçiminde ortaya çıkabiliyor.

Sabah alarmını ertelememeyi başarıyor.

Toplantılara katılıyor.

Mesajlara cevap veriyor.

Gülümsüyor.

Üretiyor.

Hatta çoğu zaman hayatının en başarılı dönemini yaşıyor gibi görünüyor. Ama bazen insan tam da en “işlevsel” olduğu dönemde içten içe tükeniyor.

Modern dünya bize sürekli şunu fısıldıyor: Daha fazlasını yapabilirsin. Çünkü çağımız insanı hissetmekten çok yönetmeyi öğrendi.

Üzülmeyi değil, devam etmeyi…

Yavaşlamayı değil, performans göstermeyi…

Dinlenmeyi değil, güçlü görünmeyi…

Bu yüzden günümüzün en büyük krizlerinden biri dışarıdan fark edilmiyor.

İnsanlar artık sessizce yoruluyor. Birçok kişi artık gerçekten ne hissettiğini anlamaya bile vakit bulamıyor. Çünkü sürekli bir yetişme hali içindeyiz. Daha verimli olmak, daha başarılı görünmek, daha üretken olmak zorundaymışız gibi hissediyoruz. Dinlenmek bile bazen suçluluk yaratıyor. Sanki durursak geride kalacağız. Sanki yavaşlarsak değersizleşeceğiz. Belki de bu yüzden bazı insanlar bir tatilde bile gerçekten dinlenemiyor.

Çünkü bedenleri durmuş olsa bile zihinleri hâlâ performans göstermeye devam ediyor.

Modern dünya bize sürekli şunu fısıldıyor:

“Daha fazlasını yapabilirsin.”

Ama çok az kişi dönüp şu soruyu soruyor:

“Daha ne kadar dayanabilirsin?”

Özellikle başarılı insanlarda tükenmişlik daha görünmez hale geliyor. Çünkü toplum üretmeye devam eden insanı “iyi” sanıyor. Oysa bazen sürekli üretmek bir güç göstergesi değil, duramamanın sonucu olabilir. Kendini sürekli meşgul tutan insanların bazıları aslında yalnız kalmaktan yorulduklarını fark etmek istemiyor olabilir. Çünkü insan bazen durunca içindeki boşlukla karşılaşıyor. Ve modern çağın en büyük korkularından biri belki de tam olarak bu: Sessizlik.

Bu nedenle artık birçok insan fiziksel olarak değil, zihinsel olarak yorgun.

Uyandığında dinlenmiş hissetmeyen, hiçbir şey yapmasa bile yorulan insanlar var. Çünkü zihnimiz artık hiç susmuyor. Sürekli bildirimler, içerikler, beklentiler, kıyaslamalar ve “yetişmeliyim” hissi arasında yaşıyoruz. En tehlikeli tükenmişlik türü de tam burada başlıyor.

İnsan artık yorulduğunu bile fark etmiyor.

Yorgunluk normalleşiyor. Belki de bu çağın en büyük problemi insanların kötü hissetmesi değil. Kötü hissederken bile normal görünmeye çalışması. Bu yüzden artık birine baktığımızda onun ne kadar başarılı olduğunu değil, bütün bunların içinde kendisini ne kadar koruyabildiğini sormamız gerekiyor.