Son günlerde açıklanan TÜİK verileri, bu konunun yalnızca bugünü değil, önümüzdeki yıllarda ülkemizin ekonomik ve sosyal yapısını da yakından ilgilendiren önemli bir mesele olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor. Bu nedenle, daha önce dikkat çektiğim bu konuyu bu kez güncel ve somut veriler ışığında yeniden ele almak, rakamların bize anlattıklarını ve geleceğimiz açısından ne anlama geldiğini değerlendirmek istiyorum.
Türkiye'nin nüfusu artıyor. Ancak rakamların arkasına biraz daha yakından baktığımızda, geleceğimiz açısından üzerinde ciddiyetle düşünmemiz gereken bir tabloyla karşılaşıyoruz. Çünkü asıl mesele bugün kaç milyon insan olduğumuz değil, önümüzdeki 20-30 yılda nasıl bir nüfus yapısına sahip olacağımızdır.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre ülkemizin nüfusu, 2025 yılı sonunda 86 milyon 92 bin 168 kişiye ulaştı. İlk bakışta bu artış olumlu görünebilir. Ancak nüfus artarken doğum oranları düşüyor, çocuk nüfusun toplam nüfus içindeki payı azalıyor, yaşlı nüfusun oranı ise yükseliyor. Yani nüfusumuz artıyor ama nüfus yapımız değişiyor.
Rakamlar oldukça çarpıcı. 2001 yılında kadın başına düşen ortalama çocuk sayısı 2,38 iken, 2025 yılında 1,42'ye geriledi. Oysa nüfusun kendini yenileyebilmesi için bu oranın 2,10 olması gerekiyor. 2025 yılında dünyaya gelen canlı bebek sayısı da 895 bin 374 olarak gerçekleşti. Üstelik 2025 yılında 33 ilimizin nüfusu bir önceki yıla göre azaldı. Bu tablo, gelecekte üzerinde durmamız gereken önemli bir demografik değişime işaret ediyor.
Peki, neden böyle bir noktaya geldik?
Bunun tek bir nedeni yok. Hayat pahalılığı, konut ve kira fiyatları, iş güvencesizliği, çocuk yetiştirmenin artan maliyeti ve gelecek kaygısı gençlerin aile kurma kararlarını doğrudan etkiliyor. Evlilikler erteleniyor, çocuk sahibi olma düşüncesi ileri yaşlara bırakılıyor. Gençler yalnızca bugünün geçim şartlarını değil, çocuklarına nasıl bir gelecek sunabileceklerini de hesaplıyor.
Asıl mesele dünyaya gelen çocuklarımıza güvenli bir gelecek sunabilmektir. Gençlere yalnızca evlenin, çocuk sahibi olun demek yeterli değildir. Önce onların iş bulabildiği, ev kurabildiği, çocuklarını ekonomik kaygılar yaşamadan yetiştirebildiği bir ortam oluşturulmalıdır. Ailelere yönelik destekler geçici teşviklerle sınırlı kalmamalı; barınmadan eğitime, çocuk bakımından istihdama kadar uzanan kalıcı politikalara dönüşmelidir.
Bir başka önemli gerçek de toplumumuzun yaşlanmasıdır. 2025 yılında 65 yaş ve üzerindeki nüfusumuz 9 milyon 583 bine ulaşarak toplam nüfusun yüzde 11,1'ini oluşturdu. Aynı dönemde 0-14 yaş grubundaki çocukların toplam nüfus içindeki payı yüzde 20,4'e geriledi. TÜİK'in nüfus projeksiyonlarına göre mevcut demografik eğilimlerin devam etmesi hâlinde yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki payının 2040 yılında yüzde 17,9'a ulaşması bekleniyor. Çocuk nüfus azalırken yaşlı nüfusun artması, gelecekte emeklilikten sağlığa, sosyal güvenlikten bakım hizmetlerine kadar pek çok alanda yeni sorumluluklar doğuracak.
Bu tablonun bir de ekonomik ve sosyal güvenlik boyutu var. SGK'nın 2025 yılı faaliyet raporuna göre, yıl sonunda aktif sigortalı sayısı 26 milyon 328 bin, aylık veya gelir alan pasif sigortalı sayısı ise 17 milyon 15 bin olarak gerçekleşti. Pasif sigortalıların 12 milyon 254 bini
yaşlılık aylığı alıyordu. Kurumun açıkladığı aktif-pasif oranı 1,62 düzeyindeydi. Bu oran, sosyal güvenlik sisteminin finansmanında çalışan nüfusun önemini ortaya koyuyor.
Elbette bu rakamlar, her emekliye karşılık tam olarak kaç kişinin çalıştığını gösteren basit bir hesap değildir. Ancak doğum oranlarının düşmesi ve toplumun yaşlanmasıyla birlikte gelecekte prim ödeyen nüfusun yeterliliği çok daha önemli hâle gelecektir.
Bugün çalışanların ödediği primlerle büyük ölçüde finanse edilen sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilirliği için kayıtlı istihdamın artırılması, üretimin ve istikrarlı iş gücünün güçlendirilmesi hayati önem taşıyor.
Geçmişte geniş ailelerin, komşuluk ilişkilerinin ve akrabalık dayanışmasının güçlü olduğu bir toplumsal yapımız vardı. Bugün şehirleşme, göç ve bireyselleşmeyle birlikte aileler küçüldü. Elbette modern hayatın getirdiği imkânları, kadınların eğitim ve çalışma hayatındaki yerini ve bireysel özgürlükleri göz ardı edemeyiz. Ancak hayatımız kolaylaşırken dayanışma kültürümüzü de kaybetmemeliyiz. Çünkü aile yalnızca aynı evde yaşayan insanların oluşturduğu bir yapı değil, toplumun en önemli dayanışma kurumudur.
Nüfus meselesini yalnızca kaç çocuğumuz olduğuyla değerlendirmek de doğru değildir. Önemli olan, çocuklarımızın nasıl yetiştiği, nasıl bir eğitim aldığı ve gelecekte ülkesine ve topluma ne katabileceğidir. Bir ülkenin en büyük sermayesi petrolü, doğal gazı veya yer altı kaynakları değil; yetişmiş, donanımlı, sağlıklı ve üretken insan gücüdür.
Bu nedenle çocuklarımızı daha küçük yaşlardan itibaren yeteneklerine göre yönlendirmeli; bilime, teknolojiye, sanata ve üretime kazandırmalıyız. Üniversitelerimizi, araştırma merkezlerimizi ve mesleki eğitimi güçlendirmeliyiz. Gençlerimizin başka ülkelerde gelecek aramak yerine bilgi ve yeteneklerini kendi ülkelerinde değerlendirebildiği bir ortam oluşturmalıyız.
Devletin görevi yalnızca doğum oranlarını artırmaya yönelik çağrılar yapmak değildir. Gençlerin iş bulabildiği, barınma sorununu aşabildiği, kadınların çalışma hayatından kopmadan çocuk yetiştirebildiği, kreş ve bakım hizmetlerinin erişilebilir olduğu bir düzen kurmaktır. Aynı zamanda yaşlılarımızın insanca yaşayabileceği, emeklilik sisteminin sürdürülebilirliğinin güvence altına alınabileceği politikalar geliştirilmelidir.
Unutmayalım ki nüfus, bir ülkenin yalnızca bugünkü gücü değil, geleceğinin de teminatıdır.
Çocuklarımızı dünyaya getirmek kadar onları iyi yetiştirmek, gençlerimize iş ve gelecek sağlamak, aile kurumunu güçlendirmek ve yaşlılarımızı güvence altına almak zorundayız. Bugün bu konuları ciddiyetle ele almazsak yarın çok daha büyük ekonomik ve sosyal sorunlarla karşı karşıya kalabiliriz.
Asıl mesele kaç milyon olduğumuz değil, nasıl bir Türkiye bırakacağımızdır. Çünkü güçlü bir Türkiye'nin temeli yalnızca kalabalık bir nüfus değil; güçlü aileler, iyi yetişmiş nesiller, üreten bir ekonomi ve geleceğe umutla bakan insanlardır.
Serhan Akınal
Yorum yaz
Yorumları göster0 yorum
Yorumu bildir