Okulun ilk günlerinde öğrencilerin kalem kutuları genellikle oldukça düzenli olur. Birkaç kalem, bir silgi, kalemtıraş ve ihtiyaç duyulabilecek birkaç renkli kalem özenle yerleştirilir. Ancak eğitim döneminin üzerinden birkaç hafta geçtikten sonra bu düzen çoğu zaman değişmeye başlar. Kırılmış kalem uçları, kapağı kaybolmuş kalemler, küçük not kâğıtları, kullanılmayan kırtasiye ürünleri ve bazen okul malzemesiyle ilgisi olmayan küçük eşyalar aynı yerde birikmeye başlar.
Kalem kutusunun kısa sürede küçük bir depoya dönüşmesi yalnızca çocukların dağınık olmasıyla açıklanabilecek bir durum değildir. Bu küçük alan, aslında çocukların eşyalarını kullanma biçimleri, ihtiyaçlarını ayırt etme alışkanlıkları ve sahip oldukları ürünlerle kurdukları ilişki hakkında da ipuçları verir. Bu nedenle kalem kutusundaki karışıklık, basit bir düzen sorununun ötesinde değerlendirilebilir.
Kalem kutusunda gerçekten ne kadar eşya olmalı?
Bir öğrencinin okul günü boyunca ihtiyaç duyduğu temel malzemeler çoğu zaman oldukça sınırlıdır. Yazı yazmak için birkaç kalem, bir kalemtıraş ve dersin gerektirdiği birkaç ek ürün günlük kullanım için yeterli olabilir. Buna rağmen kalem kutularının zaman içerisinde gereğinden fazla dolması oldukça yaygın bir durumdur.
Bunun nedenlerinden biri, çocukların hangi ürünü ne zaman kullanacağını önceden kestirmekte zorlanmasıdır. “Belki lazım olur” düşüncesiyle çok sayıda eşyanın çantaya eklenmesi, kalem kutusunun da aynı şekilde dolmasına neden olabilir.
Burada önemli olan çocukları mümkün olduğunca az eşya taşımaya yönlendirmek değil, günlük kullanılan malzemelerle zaman zaman ihtiyaç duyulanları ayırabilmelerini sağlamaktır. Kalem kutusunun temel amacı, bütün kırtasiye ürünlerini bir arada taşımak değil; ders sırasında ihtiyaç duyulan malzemelere hızlı ve kolay biçimde ulaşmayı sağlamaktır.
Çocuklar neden her şeyi yanında taşımak istiyor?
Çocukların eşyalara yüklediği anlam, yetişkinlerden farklı olabilir. Bir yetişkin için yalnızca yazı yazmaya yarayan bir araç olan kaliteli uçlu kalem, çocuk açısından rengi, şekli veya arkadaşından aldığı bir hediye olması nedeniyle daha özel bir anlam taşıyabilir. Bu nedenle bazı ürünler ihtiyaç duyulmasa bile kalem kutusunda tutulmaya devam eder.
Çocuklar ayrıca yeni aldıkları kırtasiye ürünlerini yanlarında taşımaktan hoşlanabilir. Özellikle okul döneminin başında yeni eşyaların arkadaşlarla paylaşılması, gösterilmesi veya birlikte kullanılması okul yaşamının küçük sosyal ayrıntılarından biridir.
Kalem kutusunda biriken bazı nesneler de aslında bir tür hatıra işlevi görebilir. Arkadaşından alınan küçük bir not, sınıfta verilen bir çıkartma veya sevilen bir kalem uzun süre kutunun içinde kalabilir.
Bu nedenle kalem kutusundaki her gereksiz eşyanın yalnızca dikkatsizlik sonucu orada bulunduğunu düşünmek doğru olmayabilir. Bazen çocuk, o eşyanın işlevinden çok kendisi için taşıdığı anlam nedeniyle onu yanında tutmayı tercih eder.
Küçük eşyalar neden bu kadar kolay birikiyor?
Kalem kutularının hızla dolmasının en temel nedenlerinden biri, yeni eşyaların düzenli olarak eklenmesine rağmen eski olanların aynı sıklıkta çıkarılmamasıdır. Yeni bir ürün alındığında eskisinin kullanılabilir durumda olup olmadığı çoğu zaman kontrol edilmez. Böylece aynı işlevi gören birçok küçük eşya zaman içerisinde birikir.
Örneğin farklı kurşun kalem çeşitleri arka arkaya kutuya eklenebilir ancak çok küçülmüş, kırılmış veya artık kullanılmayan kalemler çıkarılmayabilir. Aynı durum renkli kalemler, kalemtıraşlar ve küçük not kâğıtları için de geçerlidir.
Çocukların eşya ayıklama alışkanlığı henüz gelişme aşamasında olduğu için artık işe yaramayan bir ürünü fark etmeleri de zaman alabilir. Bir yetişkinin hemen çöpe atacağı küçük bir kalem parçası, çocuk için hâlâ kullanılabilir görünebilir.
Bu noktada düzenli aralıklarla yapılan kısa kontroller oldukça işe yarayabilir. Amaç her şeyi yetişkinin düzenlemesi değil, çocuğun hangi malzemeyi gerçekten kullandığını fark etmesine yardımcı olmaktır.
Fazla eşya okul gününü zorlaştırabilir mi?
Kalem kutusunun gereğinden fazla dolu olması ilk bakışta önemli bir sorun gibi görünmeyebilir. Ancak ders sırasında ihtiyaç duyulan ürünü bulmayı zorlaştırabilir ve öğrencinin dikkatinin dağılmasına neden olabilir.
Öğretmenin belirli bir kalemi veya aracı kullanmasını istediği bir anda çocuk kutunun içinde uzun süre arama yapmak zorunda kalabilir. Çok sayıda küçük eşyanın aynı alanda bulunması, özellikle küçük yaş grubundaki öğrenciler için ders düzenini zorlaştırabilir.
Fazla eşya aynı zamanda kalem kutusunun ağırlığını artırır. Tek başına küçük görünen ürünler, kitaplar ve defterlerle birleştiğinde okul çantasındaki toplam yükün artmasına katkıda bulunabilir.
Burada amaç kusursuz ve sürekli düzenli bir kalem kutusu oluşturmak değildir. Çocukların okul hayatında zaman zaman dağınıklık yaşaması son derece doğaldır. Önemli olan, bu dağınıklığın günlük işleri zorlaştıracak seviyeye ulaşmasını önleyebilecek basit alışkanlıkların kazandırılmasıdır.
Kalem kutusunu çocuk mu düzenlemeli, ebeveyn mi?
Ebeveynlerin çocukların okul eşyalarını düzenlemek istemesi oldukça anlaşılabilir. Özellikle küçük yaşlarda eksik malzemeleri kontrol etmek veya kırılmış ürünleri ayırmak gerekebilir. Ancak kalem kutusunun her gün tamamen yetişkin tarafından düzenlenmesi, çocuğun kendi eşyalarını takip etme fırsatını azaltabilir.
Örneğin artık kullanılmayacak kadar küçülmüş bir silgi olduğunda bunu ilk fark eden kişinin mümkün olduğunca çocuk olması önemlidir. Eksiklerini kontrol etmek, çalışmayan ürünleri ayırmak ve neye ihtiyacı olduğunu belirlemek küçük görünse de önemli bir sorumluluk pratiğidir.
Ebeveyn burada tamamen geri çekilmek yerine yönlendirici olabilir. Çocuğa hangi ürünleri kullandığını sorabilir, birlikte kısa bir kontrol yapabilir veya gereksiz eşyaları ayırmasına yardımcı olabilir.
Yaş ilerledikçe bu sorumluluğun giderek çocuğa bırakılması, okul eşyalarının ötesinde kendi günlük düzenini kurma becerisini de destekleyebilir.
Haftada birkaç dakikalık kontrol yeterli olabilir
Kalem kutusunun düzenli kalması için her gün uzun süreli bir düzenleme yapmak gerekmez. Haftada birkaç dakika ayırmak çoğu zaman yeterli olabilir.
Bu kısa kontrolde çalışmayan kalemler ayrılabilir, kalemtıraş temizlenebilir, artık kullanılmayan küçük kâğıtlar çıkarılabilir ve ertesi hafta için eksik olan malzemeler belirlenebilir. Böylece hem kalem kutusundaki gereksiz yük azalır hem de ihtiyaç olmayan ürünlerin yeniden satın alınmasının önüne geçilebilir.
Özellikle okul alışverişlerinde evdeki mevcut malzemelerin kontrol edilmesi de bu alışkanlığın bir parçası olabilir. Çocuk hangi ürünün gerçekten eksik olduğunu gördükçe ihtiyaç ile istek arasındaki farkı daha kolay kavrayabilir.
Düzenli fakat kısa kontrollerin avantajı, kalem kutusunu sürekli yetişkin müdahalesine ihtiyaç duyan bir alan olmaktan çıkarmasıdır. Zamanla çocuk kendi düzenleme rutinini geliştirebilir.
Düzen alışkanlığı kalem kutusuyla sınırlı kalmıyor
Kalem kutusu, çocukların kendi eşyalarını yönetmeyi öğrenebilecekleri küçük ve kontrol edilebilir bir alan sunar. Burada kazanılan alışkanlıkların okul çantasına, çalışma masasına ve zamanla kişisel yaşamın başka alanlarına taşınması mümkündür.
Kendi malzemelerini kontrol eden çocuk, ertesi gün hangi kitabı götürmesi gerektiğini veya hangi defterin eksik olduğunu fark etmeye de başlayabilir. Çalışma masasındaki kullanılmayan eşyaları ayırmak veya okul çantasını ders programına göre hazırlamak benzer bir sorumluluk anlayışının devamıdır.
Bu nedenle kalem kutusunun zaman zaman dağılması başlı başına bir problem olarak görülmemeli. Asıl önemli olan, çocukların bu küçük dağınıklığı fark edip kendi yöntemleriyle yeniden düzenleyebilmeyi öğrenmeleridir.
Kalem kutusunun birkaç hafta içinde küçük bir depoya dönüşmesi neredeyse her öğrencinin yaşayabileceği doğal bir süreçtir. Ancak bu küçük alan, çocuklara ihtiyaçlarını ayırt etmeyi, eşyalarına sahip çıkmayı ve kendi düzenlerini kurmayı öğretmek için günlük hayatın içinde basit ama etkili bir fırsat da sunabilir.
