“İyi haberini beğendik. Kötü haberinin ayrıntılarını neden istiyoruz?”
- Arkadaşın yeni ev aldı.❤️
- Terfi etti.❤️
- Tatile gitti.❤️
- Arabayı değiştirdi.❤️
Telefonu bıraktın. “Tabii onların da borcu çokmuş.”
- Hah. Kalple gerçek kalp arasında bağlantı nihayet kuruldu.
Psikolojide buna yaklaşan çok güzel bir alan var: social comparison, yani sosyal karşılaştırma. İnsan kendini başkalarıyla kıyaslıyor.
Dünyaca ünlü bir yıldız milyonlarca euroluk arabaya biniyor diye uykun kaçmıyor. Arkadaşın arabayı değiştirdi, gece yarısı sahibinden.com’dasın. Çünkü dünyaca ünlü yıldız rakibin değil. Ama arkadaşının yeni arabası belli ki uykularını kaçırır olmuş.
Bir de kıskançlığın iki ayrı türünden söz ediliyor.
Biri benign envy… Arkadaşına bakıp: “Vay be. Ben de yapacağım.” diyorsun. Çalışıyorsun. Uğraşıyorsun. Kendini yukarı çekiyorsun.
Diğeri malicious envy… Bu defa sen yukarı çıkmak yerine yukarıdakini biraz aşağı indiriyorsun.
- Arabası güzel ama kocası da onu aldatıyor.
- İşleri iyi ama karısı da cahil ve görgüsüz.
- Evi şahane ama borç içindelermiş.
- Çocuk çok başarılı ama özel okul zaten.
Bir dakika. Ne oldu? Başarı fazla mı geldi? Yanına bir kusur koymadan hazmedemedin mi? Tebrik mi ediyoruz, ekspertiz raporu mu hazırlıyoruz?
Bir de iş tersine dönsün.
Yeni araba aldığında: “Kaça almış?” Ama işleri bozulduğunda: “Nasıl batmış?”
Evliliği güzel giderken: “Valla çok mutlular.” Ayrıldıklarında: “Sebep neymiş?”
Birinin öldüğünü duydun: “Çok üzüldüm, Allah rahmet eylesin.” İki saniye sonra: “Nasıl ölmüş?”
Bakıyorum da güzel haberde manşet yetiyor, kötü haberde dosyanın eklerini istiyoruz.
Bir de Almanların bize armağan ettiği şahane bir kelime var: SCHADENFREUDE. Başkasının başına gelen olumsuz bir şeyden duyulan, pek de gururla anlatamadığımız o küçük memnuniyet. Bazen başkasının tökezlemesi bize hiçbir şey kazandırmadığı hâlde içimizdeki karşılaştırma cetvelini yeniden ayarlıyor.
Dün: “Benden daha başarılı.”
Bugün: “Ama bak, onun da başına neler gelmiş.”
Hah. Hayatın puan durumu yeniden eşitlendi. Rahatladık mı?
Arkadaşının yeni arabasının motor hacmini bilmiyoruz ama boşanmasının bilirkişi raporuna hâkimiz.
İyi haberini kalple geçiyoruz. Kötü haberinde “devamını oku”ya basıyoruz.
Oysa arkadaşlık aynı yarış pistinde koşmak değil. Onun parası senin hesabından çekilmedi. Onun çocuğunun başarısı seninkinin notunu düşürmedi. Onun yeni arabası seninkinin performansını etkilemedi. Onun güzel evliliği de senin düzenini bozmadı.
Belki mesele arkadaşının ne kadar yükseldiği değildir. Sen onun yükseldiği yerde neden kendini aşağıda hissettin?
Bir dahaki sefere arkadaşının güzel haberinin altına KALP bırakırken bir saniye dur. Instagram’da kalbi attın. Kalbin de haberdar mı?
