İran sadece bölgesel aktör değil, yükselen bir değer olan Çin’in Orta Doğu’daki enerjisi ve lojistik ağıdır. Marx’ın dediği gibi güç ve zor, çökmekte olan yapının yerini alacak değişimin sancılı doğumudur. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra küresel sistem değişti.
A) ABD askeri üstünlüğü
B) Dolar merkezli finans düzeni
C) Serbest ticaret ağı
D) Körfez ülkelerini kontrol ederek küresel fiyat dengesi üzerinde etkisi.
İranlılar molla rejimi etrafında daha sıkı bir şekilde konsolide olabilirler. Trump’ın çılgın politikaları kendine özgü bir tarz mı, yoksa ABD’deki vahşi kapitalizmin karar vericileri atılması gereken adımları ona mı attırıyordur?
Siyaset biliminde ve iletişim alanında şu tanım çok önemlidir: Rıza üretimi. Eğer bir yönetici toplumda genel kabul görüyorsa ve attığı adımlar onaylanıyorsa, rıza tamam demektir, işi kolaydır. Trump, dünyanın en korkunç savaşını çıkarmakla övünerek ülkesinde ve dünyada rıza dayatıyor.
İran’da rejim çürüdü. Ancak söz konusu İran devleti olunca direniş sürer. “Düşmanımın düşmanı dostumdur” sözünün geçerli olmadığı tek coğrafya olan Orta Doğu’daki kaotik ortamın daha da büyümesine neden olacaktır. İran, bölgede kaybettiği hegemonyasını yeniden kazanmak istiyor.
ABD başta İran’ın nadir toprak elementleri olmak üzere petrol sahası ve fiziki zenginliklerini kendi şirketlerine vermek ve kullanmak istiyor.
Netenyahu’ya gelince; sadece savaşarak iktidarda kalabileceği politikalarını ideolojik süslerle yükleyip halkını kandırıyor. İran’da bir kız okulunu vurup onlarca öğrenciyi öldürmesi de bu bilinçsizliğe bir örnektir.
İran’ın savaş başladığından beri, dikkat ettiyseniz, askeri hedeflerden daha çok enerji altyapısına yönelik saldırılar yaparak mesaj verdiğini görüyoruz. İran’ın bu saldırılar esnasında Suudi Arabistan’daki en büyük rafineri olan Aramco’yu vurması ve hedef alması, bu sürecin en kritik kırılma noktalarından biri oldu. Bu tesisin faaliyetlerini durdurmak zorunda kalması sadece Riyad için değil, küresel enerji piyasaları açısından da alarm niteliğindeydi.
Görüyoruz ki Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasıyla gerek altın gerekse petrol ürünlerinde dolar artışını görmekteyiz. Ekonomik açıdan baktığımız zaman bundan dünyadaki bütün ülkeler zarar görecektir. Onun için de en yakın zamanda diyalog sisteminin açık tutulması ve bir diyalog sürecine gidilmesi şarttır.
Burada özellikle Rusya ve Çin’in sessiz kalması ve daha sonra vereceği cevaplar çok önemlidir. Sosyal medyada ve bütün basında devamlı bir bilgi kirliliği var. Bu bilgi kirliliğinden çıkan sonuç ise hep sıranın Türkiye’ye geleceği ile ilgiliydi.
Fakat şu unutulmamalıdır ki Türkiye’yi karşısına alacak hiçbir güç yoktur. Türkiye; konumu, askeri gücü ve istihbaratı ile dünyada şu anda ilk beşin içindedir. Onun için Türkiye gibi ulusal bir devlete ve millete yaklaşmak zordur.
