Biz millet olarak,yakın tarihimizi pek bilmeyiz,nedeni nedir desem,ne dersiniz?
Besni Keysun’da doğal su kaynağı,sanki insan eliyele çağlar öncesinden getirilmiş gibi,Keysun ovasının üst başında çıkan bu su kaynakları,münbit arazilerini sulayan Tavaş ve Çövenek çaylarının,Çövenek tarafında Kargalı köyü girişinde tarihe inat,yıkılmaya yüz tutmuş olsada,vakurla ayakta durmaya çalışan,Emiroğlu Vakas Ağa Konağıyla karşılaşırsınız…
Peki kimdir bu Emiroğlu Vakas Ağa?
Karayılan’ın kardeşi Mam Şero’nun,bir öğretmene teyp kaydıyla anlattığı ve kitapçık haline getirilen,Antep şehir savaşlarıyla ilgili anılarında,mealen aynen şu ifadeler vardır;”Besni’li Emiroğlu Vakas Ağa çeteleriyle,Ağamın(Karayılan)çeteleri Fransız’larla tutuştukları savaşta,Emiroğlu Vakas Ağa çeteleri Fransız’lar karşısında nerdeyse imha olmakla yüz yüze geldi,Ağam bir hamle yaparak,Emiroğlu Vakas Ağa çetelerini imha olmaktan kurtardı,bu savaşta Ağamın atı vuruldu.”
Peki Emiroğlu Vakas Ağa kimdir?Besni’de önemli ve söz sahibi,soy isimleri Emre ve Emiroğlu ailelerinin aile büyüğüdür,sulu sulaklı geniş arazileri bu ailelere ait olan ve kendisinin özene bezene yaptırdığı Kargalı’daki konakta yazları,Eski Besni’deki konağında da kışları buralarda geçirirmiş. Antep’in şehir savunmasına akrabası Erşan Beği kurdurduğu çetenin başına getirerek,Emiroğlu Vakas Ağanın Antep’e gönderdiği,yöresinde de bir hayli etkili,sevilen ve sayılan biridir.
İşin garibi,Emiroğlu Vakas Ağa’ya ilgili bu yazıyı kaleme alan,yani torunu M.Nuri Tuğsuz olarak,anamın iki olaydan hüzünlendiğini hatırlarım,bu olaylarla ilgilide pek bir şey anlatmazdı,biz de ne oldu sorusunu soramazdık,nadirde olsa dedemle ilgili onu “teb’it(uzaklaştırma,sürgün)ettiler”derdi bazen…
Birde uzaklardan,yanık uzun hava türkü veya gazel sesi duyduğunda,zaman zamanda kendisi mırıldanarak yaşın yaşın ağlardı…
Anamın yaşadığı bu hüzünlü hallerini,yıllar sonra hatta ve hatta vefatından sonra öğrendim;yıllarca süren bu derin sessiz üzüntünün ve ağıtların nedenini…
Abisi Mehmet Emre(Ağa)bir iftira sonucu,göz altına alınması ve göz altında kötü muameleye tabi tutulması sonucunda hastalanarak,arkasında dört yavru bırakarak genç yaşta vefat etmesi,her ne kadar olay aydınlansada anamın çok uzun yıllar yas tutmasına neden olmuştur…
Burda yaşanmış bir olayı da anlatmadan geçemeyeceğim,1989 belediye seçimlerinde Besni’de ANAP’tan belediye başkanlığına aday oldum,rahmetli anamın teyzesinin oğlunun oğlu,benimde tabi akrabam hemde yakın arkadaşım C.H.P’li,bu partide bazı görevlerde de bulunmuş biriydi,anasına gidip kendi parti adayına oy istiyor,Allah sağlık versin annesinin verdiği cevap,”oğlum onun rahmetli anası baban vefat ettiğinde onun başındaydı,abin evlendiğinde de yetimlerimiz mahzun kalmasınlar diyerek kardeşinin düğününde yasını kaldırdı,halayın başına geçti…”
Cumhuriyetin kuruluşunun ilk yılları Besni’den Antep savunmasına çete gönderen,Antep savunmasına maddi manevi katkıda bulunan ve Kuvay-ı Milliye’ye destek veren Emiroğlu Vakas Ağa,daha sonraki yıllarda Cumhuriyetin kurulmasıyla beraber Antep’e anamın söylemiyle teb’ite,yani sürgüne gönderilmiştir peki neden?
Yöresinde etkin aşiret reislerini ve ağaları devletten güçlü olmadıklarını,devletin güçlü olduğunu isbat çabaları olarak düşünüyorum,bölgemizde Kahta’da Hacı Bedir Ağa Mersin’e,Besni’den Emiroğlu Vakas Ağa Antep’e ve Hasan Bey Niğde’ye sürgüne gönderilmişlerdir…
02/04/2026
M.Nuri Tuğsuz
